Περί καλλιγραφίας
Δυστυχώς οι περισσότερες αναμνήσεις από τα μαθητικά μου χρόνια στο δημοτικό σχολείο (τα πρώτα μεταπολιτευτικά χρόνια) δεν είναι ευχάριστες. Κυρίως λυπάμαι που οι δάσκαλοι που μου έκαναν μάθημα στην καλύτερη των περιπτώσεων πέρασαν αδιάφοροι. Κρίνοντας εκ των υστέρων ήταν άνθρωποι στεγνοί, μεροληπτικοί, μίζεροι... Όταν αργότερα φοιτούσα στο Παιδαγωγικό, αποτέλεσαν για μένα παράδειγμα προς αποφυγή. Ήξερα δηλαδή από την αρχή τι δάσκαλος δεν ήθελα να γίνω.
Υπάρχουν όμως και κάποια «διαμαντάκια» που ξεχώρισαν. Ένα από τα λίγα που κράτησα ήταν η καλλιγραφία ενός από αυτούς τους δασκάλους. Αν και δε θυμάμαι να μας διδάσκει συστηματικά πώς να βελτιώνουμε το γράψιμό μας, κάποιες σκόρπιες υποδείξεις έχουν διασωθεί στη μνήμη μου, κυρίως με τα κεφαλαία γράμματα. Μολονότι δε νομίζω ότι έχω έναν σταθερό γραφικό χαρακτήρα, στα επίσημα γραφόμενά μου εφαρμόζω ακόμα εκείνες τις υποδείξεις και το αποτέλεσμα είναι ικανοποιητικό (Εικ. 4).
Ως δάσκαλος, συνήθως των τελευταίων τάξεων, καταβάλλω συχνά πολλές προσπάθειες βελτίωσης της εικόνας ενός γραπτού. Από τα δυσκολότερα καθήκοντα είναι να καταφέρεις έναν μαθητή να γράφει (πιο) ευανάγνωστα. Η βασική μου μέθοδος είναι η ανάπτυξη λεπτής κινητικότητας (τα εικαστικά και το σχέδιο βοηθούν πολύ) και η εξάσκηση στον γραπτό λόγο συστηματικά (γραφή και επιμέλεια κειμένου).
Πριν το κείμενο συζητούμε με τους μαθητές και θέτουμε τον στόχο συγγραφής του που είναι καθοριστικός και για το πώς θα το γράψουμε: πληροφοριακό κείμενο - απάντηση σε ερώτηση, προσωπική άποψη - επιχειρήματα, μήνυμα διαφημιστικό, επιστολή προς διάφορα πρόσωπα, περιγραφή, καταγραφή, άρθρο... Ανάλογα επισημαίνουμε τα μορφολογικά χαρακτηριστικά που θα πρέπει να το χαρακτηρίζουν. Κάθε στυλ κειμένου διαφοροποιείται. Αλλιώς γράφονται οι προσωπικές σημειώσεις, αλλιώς οι διεκπεραιωτικές ασκήσεις, αλλιώς μια παρουσίαση προς το σύνολο της τάξης και διαφορετικά ένα κείμενο στη σχολική εφημερίδα (ακόμα κι εκεί κρατάμε μια σελίδα χειρόγραφη). Είναι χρήσιμα τα παραδείγματα σύγχρονης ελληνικής καλλιγραφίας από τη γραφιστική, τις χειροτεχνίες, τα καλλιγραφικά μηνύματα για γάμους, βαπτίσεις και λοιπές κοινωνικές εκδηλώσεις και τελευταία τα τατουάζ, που η καλλιγραφία των μηνυμάτων τους προσδίδει μία φρέσκια ματιά στην παραδοσιακή προσέγγιση. Ακόμα και η σύγκριση ανάμεσα στην παραδοσιακή γραφή και τον έντυπο λόγο έχει να δώσει παραδείγματα παρατήρησης και εξάσκησης (έντονα, πλάγια, μεγάλα ή μικρά γράμματα, μπούλετς, διαστήματα, στοίχιση, κείμενο σε στήλες κτλ.)
Συχνά τα γράμματα αποτελούν αντικείμενο καλλιτεχνικής άσκησης. Ο γραφικός μας χαρακτήρα συνδέεται με την προσωπικότητά μας και αυτό μας προσφέρει την ευκαιρία να εμβαθύνουμε λίγο σ' αυτό - και να πώς: Σ' ένα τετράγωνο χαρτάκι σχεδιάστε τα αρχικά γράμματα του ονόματός σας. Χρωματίστε τα και διακοσμήστε τα όπως νομίζετε (Εικ. 1). Κόψτε το χαρτί στα τέσσερα και αναδιατάξτε τα αρχικά σας καταλήγοντας σ' ένα εικαστικό αποτέλεσμα (Εικ. 2 & 3)(Nyberg, 2016).
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου